Dải phản quang bong ra khỏi thân áo là hư hại phổ biến nhất mà bộ phận an toàn phải xử lý, và cũng là hư hại dễ bị xử lý sai nhất. Phản ứng thường thấy là mang ra hàng may ép lại cho phẳng. Câu hỏi đúng phải hỏi trước đó là: dải bong vì lý do gì, và sau khi ép lại thì chiếc áo còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật nữa hay không.

Bốn nguyên nhân thật, nhận ra qua hình dạng vết bong

Ép nhiệt sai thông số ngay từ khâu sản xuất

Dải ép nhiệt được gắn bằng lớp keo hoạt hóa ở nhiệt độ và áp lực trong khoảng do nhà sản xuất vật liệu quy định, trong khoảng thời gian xác định. Thiếu nhiệt thì keo không chảy đủ, dải bám hờ và bong sớm theo mảng lớn, mép dải bong đều nhau. Quá nhiệt thì lớp phủ vi hạt biến dạng, dải đổi màu hơi vàng hoặc trông đục ngay khi áo còn mới.

Dấu hiệu nhận ra: áo chưa giặt nhiều lần mà dải đã bong thành mảng gọn, bong đều ở nhiều chiếc trong cùng lô. Đây là lỗi lô hàng, không phải lỗi sử dụng, và nên đưa ra nhà cung cấp thay vì tự sửa.

Giặt quá nhiệt hoặc giặt sai hóa chất

Nhiệt làm mềm lớp keo và làm giòn lớp phủ. Chất tẩy mạnh tác động lên keo từ mép dải vào trong. Vết bong do nguyên nhân này thường bắt đầu từ mép dải và từ các đường nếp gấp, lan dần, và xuất hiện trên nhiều vị trí cùng lúc trên cùng chiếc áo. Phần nguyên tắc tránh được nằm ở nhiệt độ giặt và cách sấy theo nhãn.

Ma sát với dây đeo, quai túi và thiết bị mang theo

Đây là nguyên nhân bị đánh giá thấp nhất. Dây đai an toàn, dây đeo bộ đàm, quai túi dụng cụ, dây máy đo — tất cả đều cọ liên tục vào cùng một điểm trên dải suốt cả ca. Vết bong do ma sát rất dễ nhận: nó khu trú thành vệt dài hẹp, đúng theo đường đi của dây, thường ở vai và sườn, trong khi các dải khác trên cùng chiếc áo vẫn còn tốt.

Nếp gấp lặp lại một vị trí

Áo gấp gãy đúng chỗ cũ sau mỗi ca sẽ nứt theo đường gấp rồi bong hai bên đường nứt. Vết bong tạo thành một đường thẳng cắt ngang dải. Nguyên nhân này nằm ở cách cất áo, không nằm ở chất lượng vật liệu.

Tự ép lại được không, và rủi ro là gì

Về mặt kỹ thuật, ép lại một đoạn dải bong không khôi phục được hiệu năng ban đầu. Ba rủi ro cụ thể:

Không kiểm soát được nhiệt độ và áp lực. Bàn là hoặc máy ép không đặt theo thông số của chính loại vật liệu đó rất dễ làm biến dạng lớp vi hạt. Dải sau khi ép trông phẳng nhưng tối hơn rõ khi soi đèn.
Keo đã mất hoạt tính. Lớp keo đã qua một lần hoạt hóa và nhiều chu kỳ nhiệt từ việc giặt sấy thường không bám lại như cũ. Dải sẽ bong lần hai ở đúng chỗ, nhanh hơn lần đầu.
Mất căn cứ về cấp của áo. Nếu phần dải bị hỏng đã mất diện tích hoặc đã giảm hiệu năng, chiếc áo không còn chứng minh được là đạt cấp ghi trên nhãn. Trong hồ sơ an toàn, đó là chiếc áo không còn căn cứ.

Kết luận thực dụng: ép lại chỉ hợp lý như biện pháp tạm, cho áo dùng trong môi trường ít rủi ro và trong thời gian chờ áo thay. Không nên dùng cách này cho người làm việc gần luồng giao thông hoặc cho áo phải đưa vào hồ sơ nghiệm thu.

Khi nào buộc phải loại áo khỏi sử dụng

Điều 6 Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH nêu rõ không sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân không đạt yêu cầu kỹ thuật hoặc quá hạn sử dụng, và Điều 8 yêu cầu kiểm tra chất lượng cả trong quá trình sử dụng. Áp vào thực tế, các mốc loại áo nên ghi thành tiêu chí để tổ trưởng tự quyết được:

Tình trạng	Xử lý
Bong một đoạn ngắn ở mép, phần còn lại nguyên, áo dùng trong kho ban ngày	Ghi nhận vào sổ, theo dõi sát, chuẩn bị áo thay
Bong thành vệt dài theo đường dây đeo, dải mất liên tục	Loại, vì đường bao nhận diện hình người đã bị cắt
Dải nứt, đục, mờ hẳn khi soi đèn so với áo mẫu chưa dùng	Loại
Dải bong kèm nền huỳnh quang đã bạc màu	Loại, áo đã mất cả hai chức năng
Áo rách tại chính vùng có dải	Loại, không vá
Người mặc làm việc gần luồng giao thông, dải bất kỳ vị trí nào bị bong	Loại, không chấp nhận giải pháp tạm

Một chiếc áo mẫu chưa sử dụng giữ lại từ mỗi lô là công cụ so sánh hiệu quả nhất cho các kết luận trên, vì nó loại bỏ việc đánh giá bằng cảm nhận.

Giảm bong ngay từ khâu chọn: băng may thay vì băng ép ở vị trí chịu ma sát

Cách gắn dải quyết định phần lớn tuổi thọ. Dải ép nhiệt cho bề mặt phẳng, mềm, không có đường chỉ, và giữ nước kém nên nhanh khô — phù hợp áo mỏng, áo lưới, áo dùng theo lượt. Dải dạng băng may lên thân chịu ma sát và chịu giặt tốt hơn nhiều, đổi lại có đường chỉ và dày hơn.

Nguyên tắc chọn gọn trong một câu: ở vị trí có dây đai, dây đeo thiết bị hoặc quai túi đi qua, ưu tiên dải dạng băng may; ở các vị trí còn lại, dải ép nhiệt hoàn toàn ổn. Khi đặt hàng số lượng lớn, đây là yêu cầu nên ghi thẳng vào đơn, vì nhiều nhà sản xuất làm được cả hai kiểu trên cùng một mẫu áo.

Trường hợp người lao động đã có đồng phục riêng và chỉ cần bổ sung tín hiệu, nhóm áo phản quang dây giảm hẳn vùng tiếp xúc giữa dải và dây đeo, nhưng cần nhớ nhóm này không có lớp nền huỳnh quang nên không thay được áo đạt cấp khi quy định yêu cầu cấp cụ thể. Cách bố trí dải theo vị trí thiết bị mang theo được bàn trong bài về chọn kiểu áo và cách bố trí dải phản quang.

Câu hỏi thường gặp

Dải bong một góc nhỏ có cần loại áo ngay không?

Không phải mọi trường hợp, nhưng phải ghi nhận và đánh giá. Tiêu chí quyết định là đường bao nhận diện còn liên tục hay đã bị cắt, và người mặc làm việc ở môi trường rủi ro nào. Với người làm gần luồng giao thông, nên loại ngay thay vì theo dõi.

Dải bong chỉ ở một chiếc trong cả lô thì xử lý thế nào?

Khả năng cao là nguyên nhân sử dụng: ma sát với dây đeo, nếp gấp, hoặc chiếc áo đó bị giặt sai mẻ. Kiểm vị trí vết bong để xác định, rồi điều chỉnh cách cất áo hoặc vị trí dây đeo cho người đó. Nếu bong xuất hiện đồng loạt nhiều chiếc cùng lô, đó là vấn đề của lô hàng.

Có thể may một dải mới lên chỗ dải cũ đã bong không?

Về lý thuyết được, nhưng chỉ có ý nghĩa khi dùng đúng loại vật liệu phản quang có tài liệu kỹ thuật và khi diện tích cũng như bố trí dải sau khi vá vẫn đạt yêu cầu của cấp. Vá bằng vật liệu không rõ nguồn gốc làm chiếc áo mất căn cứ kỹ thuật, dù nhìn còn sáng.

Nhà cung cấp nói bong tróc là bình thường sau một thời gian dùng, đúng không?

Suy giảm theo thời gian là bình thường và đã được tính trong tiêu chuẩn, vì hiệu năng được đo cả sau giặt. Bong thành mảng sớm, đồng loạt trên nhiều chiếc cùng lô thì không bình thường. Cách làm rõ là đối chiếu với số chu kỳ giặt ghi trên nhãn và yêu cầu nhà cung cấp trả lời bằng văn bản.

Quy định không sử dụng phương tiện không đạt yêu cầu kỹ thuật và nghĩa vụ kiểm tra chất lượng dẫn theo Điều 6 và Điều 8 Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH.

Đánh giá post