Khu bay có một đặc điểm không ngành nào khác chia sẻ: một chi tiết nhỏ bung ra khỏi áo có thể bị hút vào động cơ tàu bay. Đó là rủi ro FOD — vật ngoại lai trên sân đỗ và đường lăn. Vì vậy khi chọn áo phản quang sân bay, tiêu chí đầu tiên không phải cấp áo mà là: trên chiếc áo này có gì có thể rời ra được không.

FOD: tiêu chí lọc riêng của khu bay

Mọi chi tiết gắn thêm trên áo đều là một ứng viên FOD. Khi soát mẫu trước khi đặt hàng, nên đi theo danh sách cụ thể thay vì nhận xét chung:

Chi tiết trên áo	Rủi ro khi làm việc ở khu bay	Phương án nên chỉ định
Cúc nhựa, cúc bấm	Bung ra khi va quệt hoặc sau nhiều lần giặt	Khóa kéo kín hoặc dán velcro bản rộng
Ghim phù hiệu, kẹp thẻ	Rơi khi di chuyển, khi gió mạnh	In hoặc thêu trực tiếp; thẻ đeo có dây đứt an toàn
Túi hở miệng phía ngoài	Vật trong túi bị gió phản lực thổi ra	Túi có nắp gài hoặc khóa kéo, hạn chế túi ngoài
Dải phản quang dán ép nhiệt kém	Bong mép, bung thành đoạn sau nhiều chu kỳ giặt	Dải may viền hoặc dải ép có thử nghiệm độ bền giặt
Nhãn treo, thẻ giá còn trên áo mới	Rơi ngay ngày đầu sử dụng	Cắt bỏ toàn bộ tại kho trước khi cấp phát
Dây rút lai áo, dây mũ trùm	Đầu dây tuột khỏi lỗ xuyên	Bỏ dây rút, hoặc dùng chốt khóa cố định hai đầu

Đây là loại yêu cầu nên viết thẳng vào hồ sơ kỹ thuật khi mời báo giá. Nhà cung cấp không làm việc ở khu bay sẽ không tự nghĩ ra, và một chiếc áo đạt Class 2 nhưng có sáu cúc bấm vẫn là chiếc áo không dùng được trên sân đỗ.

Gió phản lực và gió cánh quạt làm áo thành vật cản

Luồng khí xả sau động cơ và luồng gió từ cánh quạt là điều kiện cơ học mà áo cảnh báo ở các ngành khác không gặp. Ảnh hưởng thực tế:

Áo rộng, lai áo tự do bị thốc lên, che mất diện tích nhận diện đúng lúc người lao động cần được nhìn thấy nhất. Áo cho khu bay nên ôm vừa, có đai hoặc chun lai, không chọn cỡ rộng để “mặc cho thoải mái”.
Áo lưới mỏng dễ bị xé ở mép khi bị thốc liên tục. Vải lưới hợp với bãi cảng nóng ẩm nhưng ở sân đỗ cần cân nhắc độ bền cơ học của vật liệu.
Mũ trùm và mũ lưỡi trai rời là nguy cơ kép: vừa bay mất, vừa thành FOD. Nên bỏ hoàn toàn khỏi thiết kế áo dùng ngoài sân đỗ.

Vì những lý do này, nhóm áo phản quang chữ a với dải tạo hình chụm trên lưng được nhiều đơn vị chọn cho công việc ngoài trời có gió mạnh: dải bám sát thân, không có phần vải tự do lớn, và đường bao hình người vẫn rõ khi áo bị gió ép vào người.

Nền cảnh sáng và nhiều đèn — nghịch lý của khu bay ban đêm

Ban đêm, sân đỗ và đường lăn được chiếu sáng mạnh, cộng thêm đèn tim đường lăn, đèn lề, đèn tàu bay, đèn xe phục vụ. Người ngoài ngành thường nghĩ nhiều đèn thì dễ nhìn thấy người hơn. Thực tế ngược lại: nền cảnh càng nhiều điểm sáng thì một vệt sáng thêm càng khó được chú ý.

Hệ quả cho việc chọn áo:

Diện tích và tính liên tục của dải quan trọng hơn độ sáng điểm. Một dải rộng, liền mạch, tạo được hình người sẽ nổi bật giữa rừng đèn tốt hơn nhiều đoạn dải ngắn sáng chói.
Lớp nền huỳnh quang không giúp gì vào ban đêm vì không có tia cực tím để hấp thụ. Nhưng nó vẫn cần thiết cho ca ngày, và khu bay vận hành suốt ngày đêm nên không thể bỏ.
Màu nền có vai trò phân nhóm mạnh hơn vai trò nhận diện trong điều kiện ban đêm nhiều đèn. Đây là lý do khu bay là nơi mà quy ước màu theo bộ phận được áp dụng chặt chẽ nhất.

Phân nhóm bằng màu: nhu cầu mạnh nhất trong các ngành

Trên một sân đỗ có thể cùng lúc có nhân viên phục vụ mặt đất, kỹ thuật tàu bay, tiếp nhiên liệu, dẫn tàu bay, vệ sinh, an ninh, giám sát khai thác và nhà thầu bên ngoài. Người chỉ huy cần nhận ra ai là ai từ xa, không chỉ nhận ra có người.

Ở đây cần nói rõ một điều để tránh nhầm lẫn: bảng màu theo bộ phận không nằm trong tiêu chuẩn sản phẩm. EN ISO 20471 và ANSI/ISEA 107-2020 chỉ quy định các nhóm màu nền được chấp nhận và giới hạn tọa độ màu, không phân công màu nào cho nghề nào. Việc gán màu cho từng bộ phận là quy định nội bộ của đơn vị khai thác cảng hàng không, và thường kèm cả vị trí logo, kiểu áo, quy tắc thẻ kiểm soát an ninh. Trước khi đặt số lượng lớn, phải lấy yêu cầu này bằng văn bản từ bộ phận an toàn hoặc khai thác của chủ đầu tư — đây là bước bị bỏ qua thường xuyên nhất và là nguyên nhân phổ biến khiến lô hàng về không được chấp nhận.

Nếu hồ sơ của đơn vị khai thác hoặc hãng hàng không viện dẫn hệ Bắc Mỹ, cần chú ý thêm trục phân loại theo môi trường làm việc: Type O dành cho người không tiếp xúc với giao thông đường bộ, Type R cho người làm việc trong hoặc gần luồng giao thông, Type P cho lực lượng ứng cứu. Chi tiết về trục Type phân theo môi trường làm việc được trình bày riêng, vì cùng một cấp Class nhưng khác Type sẽ dẫn tới yêu cầu thiết kế khác nhau.

Những nhóm dễ bị bỏ sót khi lập danh mục trang cấp

Danh mục trang cấp ở sân bay thường phủ tốt nhân viên phục vụ mặt đất, nhưng hay sót ba nhóm:

Nhân viên kỹ thuật ra sân đỗ không thường xuyên: kỹ thuật thiết bị, viễn thông, điện. Họ ra ngoài ít nên không được tính trong định mức, nhưng lần nào ra cũng ở trong khu vực có tàu bay di chuyển.
Nhà thầu thi công trong khu bay: sửa mặt đường, lắp đặt thiết bị. Nhóm này phải được phủ bằng điều khoản trong hợp đồng thầu, không phải bằng sổ trang cấp của cảng.
Người được dẫn vào khu bay có thời hạn: kiểm định, bảo hành thiết bị, đoàn khảo sát. Cần một cơ số áo cho mượn, màu khác hẳn các bộ phận thường trực để nhận ra ngay là người có người dẫn.

Về nghĩa vụ pháp lý, Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 (Điều 23) yêu cầu trang cấp đúng chủng loại, đúng đối tượng, đủ số lượng, bảo đảm chất lượng theo tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, không phát tiền thay cho trang cấp và không buộc người lao động tự mua. Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH, hiệu lực 01/04/2023, yêu cầu lập danh mục theo Phụ lục I và được bổ sung cho nghề chưa có trong danh mục (Điều 5), kiểm tra chất lượng và lập sổ trang cấp có chữ ký xác nhận (Điều 8). Với nhóm kỹ thuật ra sân đỗ không thường xuyên, cách xử lý đúng là bổ sung vị trí công việc đó vào danh mục, chứ không xử lý bằng cách cho mượn tạm.

Về điều kiện di chuyển liên tục của thiết bị, khu bay có điểm tương đồng với khu vực có thiết bị nâng hạ hoạt động liên tục: người lao động thường xuyên nằm trong vùng không nhìn thấy của người điều khiển, nên vị trí đặt dải quan trọng không kém tổng diện tích.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao áo dùng ở khu bay không nên có cúc và ghim phù hiệu?

Vì mỗi chi tiết có thể rời ra là một vật ngoại lai tiềm tàng trên sân đỗ và đường lăn, có nguy cơ bị hút vào động cơ tàu bay. Phương án thay thế là khóa kéo kín, dán velcro, logo in hoặc thêu trực tiếp, và cắt bỏ toàn bộ nhãn treo tại kho trước khi cấp phát.

Màu áo cho từng bộ phận ở sân bay do tiêu chuẩn nào quy định?

Không có tiêu chuẩn sản phẩm nào gán màu cho nghề. Tiêu chuẩn chỉ quy định nhóm màu nền được chấp nhận và giới hạn tọa độ màu. Việc gán màu theo bộ phận là quy định nội bộ của đơn vị khai thác cảng hàng không, cần lấy bằng văn bản trước khi đặt hàng.

Ban đêm sân đỗ đã rất sáng, có cần áo cấp cao không?

Có, và lý do nằm ở nền cảnh. Nhiều đèn đồng nghĩa nhiều điểm sáng nhiễu, nên một vệt sáng nhỏ thêm rất dễ bị bỏ qua. Dải rộng, liền mạch và tạo được đường bao hình người là yếu tố giúp phân biệt người lao động với các nguồn sáng khác.

Áo lưới mỏng có dùng được ngoài sân đỗ không?

Dùng được cho vị trí ít chịu luồng khí mạnh, nhưng cần cân nhắc với nhóm làm việc gần tàu bay đang hoạt động. Luồng gió phản lực và gió cánh quạt làm thốc lai áo, che mất diện tích nhận diện, và dễ xé mép vải lưới. Với các vị trí đó nên chọn vải bền hơn, áo ôm vừa, có chun hoặc đai lai.

Đánh giá post